Na ratunek rzekom

,,Wisła i Wołga, dwie historie obywatelskiej troski o rzekę" to tytuł spotkania zoorganizowanego przez Fundację Strefa Zieleni‎ 4.06.2017 r. w lokalu Wegemama w Warszawie. Spotkanie dla którego inspiracją był sukces zaproszonych rosyjskich aktywistek Yulii Fayzrakhmanovej i Nadezhdy Assanovej.
Działaczkom udało się zmobilizować społeczność nadrzeczną
i obronić rzekę Wołgę przed usypywaniem na niej sztucznych wysp pod budowę domów dla lokalnych elit. Wyspy zaczęto usypywać w części zaporowego Zbiornika Kujbyszewskiego na wysokości Kazania, zagrażając tym lokalnej ostoi ptaków oraz siedliskom ryb. Jednak dzięki niezłomnej postawie obywateli blokujących usypywanie i jednocześnie nagłaśniających problem z pomocą takich nośników przekazu jak sztuka, udało się dotrzeć do prezydenta Rosji Władymira Putina i powstrzymać niszczenie tego miejsca. Problem nie zniknął jednak całkiem i aktualnie zasypywany jest jeszcze fragment rzeki Kazanki, dopływu Wołgi w mieście Kazań.

Podzielenie się z nami tymi doświadczeniami, w obliczu obecnego zagrożenia realizacją rządowego planu rozwoju tzw. Żeglugi śródlądowej na naszych dwóch największych rzekach Wiśle i Odrze, jest dla nas niezwykle cenną lekcją.

Na zdjęciu: Nadezhda i Yulia.
IMAG0161aktywistki risyjskie.B jpg.jpg
O tych i pozostałych naszych polskich rzekach, ich wyjątkowym charakterze przyrodniczym opowiedział nam przedstawiciel Koalicji Ratujmy Rzeki:
Tomasz Nakonieczny z Pracowni na rzecz Wszystkich Istot i Stowarzyszenia Milinda.

IMAG0150B_0.jpg

Warto zaznaczyć, że ów Rządowy plan regulacji rzek i budowy tam, przede wszystkim jest niezgodny z Ramową Dyrektywą Wodną. W raporcie z 3 lutego br. Komisja Europejska wskazuje na konieczność poprawy w/w planu, dotyczącego rozwoju żeglugi, energetyki wodnej, ochrony przeciwpowodziowej i innej działalności gospodarczej, która może mieć znaczące negatywne oddziaływanie na środowisko wodne. Jednocześnie zauważa, że Polska ma szansę na wykorzystanie w ochronie przeciwpowodziowej zielonej infrastruktury,
m.in. poprzez odtwarzenie terenów zalewowych i mokradeł.
O tym była mowa szerzej na lutowej konferencji z okazji obchodów Światowego Dnia Mokradeł, którą również relacjonowaliśmy na Milinda.pl (Zobacz: "Mokradła zmniejszają ryzyko katastrof")

Prowadzący prelekcję* o polskich rzekach, wśród najważniejszych zagrożeń związanych z planowanymi inwestycjami na naszych rzekach
(w postaci budowy 10 nowych stopni wodnych i obwałowań odcinających koryto od ekosystemów dolinowych), wymienił:

1. Zniszczenie obszarów chronionych
2. Zniszczenie siedlisk ptaków
3. Zmianę parametrów fizykochemicznych wody – zagrożenie dla wielu gatunków ryb chronionych polskim i unijnym prawem: kiełbia białopłetwego, różanki, kozy, piskorza, bolenia
4. Przerwanie ciągłości ekologicznej koryta – zagrożenie dla populacji ryb dwuśrodowiskowych: łososia, troci wędrownej, jesiotra ostronosego, certy, węgorza oraz lokalnych populacji dalekich migrantów rzecznych , jak np. brzany.
Wymarcie rodzimych minogów – minoga rzecznego i minoga morskiego.

Skutki społeczne – zagrożenie powodziowe w wyniku:

5. Odcięcia koryta wałami od terenów zalewowych – spiętrzenie fali powodziowej.
6. Utrzymania podwyższonego poziomu wody wymaganego dla żeglugi.

Przykład takiego użeglownienia jest rzeka Ren, na której „powodzie stuletnie” zdarzyły się pięć razy w XX w.

Chrońmy więc wszystkie rzeki przed zmianą ich naturalnego biegu i kształtu nabrzeża, działając lokalnie i globalnie
w obronie naszego dziedzictwa przyrodniczego – mówił prowadzący prelekcję.

Odnośnie nabrzeża, zurbanizowanemu społeczeństwu często te betonowe wylewki kojarzą się z solidnym odgrodzeniem od rzeki i bezpieczeństwem. Tymczasem jak wskazują liczne przykłady ze świata, zarówno kanalizowanie rzek, betonowanie wybrzeży, czy budowanie na nich tam – jak w przypadku amerykańskiej rzek Missisipi i Snake, czy brazylijskiego odcinka Amazonki, powoduje zamieranie życia w nich i wokół nich, degradację ekosystemu, oraz inne katastrofalne skutki w postaci występowania na przemian powodzi,lub miejscowego wysychania rzek.
Cywilizacja niszcząc naturalny bieg rzek, czyli ich życie niszczy swój dostęp do natury, niszczy życiodajną wodę, której zasoby globalne z roku na rok się kurczą, wreszcie niszczy swoje życie. Bez wody, powietrza i pożywienia, które pochodzą z natury właśnie - nasz gatunek nie przetrwa.

Dlatego oprócz zawiązanej przez organizacje pozarządowe, działającej aktywnie koalicji ,,Ratujmy Rzeki", potrzebujemy szerokiej jak Wisła aktywizacji społeczeństwa.
Społeczeństwa świadomego faktu, że chronić rzeki wraz z ich obszarami nadrzecznymi, to znaczy chronić nasze środowisko naturalne niezbędne nam wszystkim do zdrowia a także zachowania bezpieczeństwa - uniknięcia powodzi. Ta zależność jest prosta, niszcząc teren rzeki - stwarzamy zagrożenie dla naszego terenu.

Na zdjęciu prowadząca spotkanie Ewa Sufin-Jacquemart, Tomasz Nakonieczny i Waldek Borowski.

IMAG0163B.jpg

Walory przyrodnicze Wisły
Zróżnicowane koryto o zmiennych przepływach wody, zmiennej szerokości, głębokości, strukturze, linii brzegowej,
z dynamicznym układem wysp – „wędrujące wyspy”,
z zachowaną ciągłością ekologiczną oraz łącznością
z przyległymi terenami zalewowymi
Obecność siedlisk priorytetowych dla Wspólnoty Europejskiej:
- łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe;
-muliste brzegi rzek;
- starorzecza.
Obecność stromych podmywanych brzegów (siedlisko jaskółki brzegówki i zimorodka)
Ważny korytarz ekologiczny – umożliwia przemieszczanie się m.in. takim zwierzętom, jak ryś, wilk i łoś.
Ostoja ginących ptaków związanych z naturalnymi korytami rzek i ich dolin: rybitwa białoczelna, rybitwa zwyczajna, sieweczka obrożna, brodziec krwawodzioby, brodziec piskliwy, mewa siwa, zimorodek, jaskółka brzegówka, bocian czarny.

3IMAG1103A.jpg

Naturalne koryto Wisły posiada zdolność do oczyszczania wody
- boczne odnogi zasiedlają kolonie bakterii rozkładających zanieczyszczenia

rzeka.jpg

Wisła przenosi materiał skalny do Zatoki Gdańskiej, z którego prądy morskie nadbudowywują i odbudowywują po sztormach Mierzeję Wiślaną i Mierzeją Kurońską.

mierzeja kuronska.jpg

IMAG1074B.jpg

* Fragment autorskiej prezentacji Tomasza Nakoniecznego.

Zobacz też treść deklaracji Koalicji Ratujmy Rzeki

Theme by Danetsoft and Danang Probo Sayekti inspired by Maksimer